মধ্যপ্ৰাচ্য সংঘাতৰ প্ৰভাৱ: প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত জৰুৰী CCS বৈঠক, ভাৰতৰ বাবে বহুমুখী ৰণনীতি

ফটো ক্ৰেডিট-idslogic

বিগ ব্ৰেকিং! ভাৰতত ফোন ব্যৱহাৰৰ নতুন অধ্যায়: প্ৰতিটো মোবাইলত 'সঞ্চাৰ সাথী' বাধ্যতামূলক!

চমুকৈ: ভাৰতৰ দূৰসংযোগ বিভাগে (DoT) জাৰি কৰা এক যুগান্তকাৰী নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰ ফালৰ পৰা দেশত বিক্ৰী হ'বলগীয়া প্ৰতিটো নতুন মোবাইল হেণ্ডছেটত চৰকাৰী চাইবাৰ সুৰক্ষা এপ 'সঞ্চাৰ সাথী' (Sanchar Saathi) প্ৰি-ইনষ্টল কৰাটো বাধ্যতামূলক হ’ব। এই নিৰ্দেশনাৰ ফলত Apple, Samsung, Xiaomi-ৰ দৰে কোম্পানীসমূহৰ উৎপাদন নীতি সলনি হ'ব। চাইবাৰ ফ্ৰড আৰু চুৰি হোৱা ফোনৰ সমস্যাৰ সমাধান কৰাৰ লক্ষ্য থাকিলেও, এই পদক্ষেপৰ ফলত ভাৰতীয় ডিজিটেল অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত 'চৰকাৰী ট্ৰেকিং' বনাম 'নাগৰিক সুৰক্ষা'ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছে।

প্ৰতিটো নতুন ম'বাইলত 'সঞ্চাৰ সাথী' এপ বাধ্যতামূলক: নিৰাপত্তা নে গোপনীয়তাৰ ওপৰত আক্ৰমণ?

ভাৰতৰ জনসংখ্যাৰ বিশাল মোবাইল বজাৰত এতিয়াৰে পৰা ফোন ক্ৰয়ৰ অভিজ্ঞতাই এক নতুন মোৰ ল'ব। দূৰসংযোগ বিভাগ (DoT)-এ জাৰি কৰা শেহতীয়া নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ভাৰতৰ বজাৰত উপলব্ধ হোৱা প্ৰতিটো নতুন মোবাইল ডিভাইচত চৰকাৰীভাৱে বিকশিত চাইবাৰ সুৰক্ষা প্লেটফৰ্ম 'সঞ্চাৰ সাথী' এপটো আগতীয়াকৈ ভৰাই দিয়াটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে। এই নতুন নিয়ম ২৮ নৱেম্বৰ, ২০২৫ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে আৰু নিৰ্মাতাসকলক ইয়াৰ বাবে ৯০ দিনৰ সময়সীমা (প্ৰায় ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬লৈ) প্ৰদান কৰা হৈছে।

মোবাইল নিৰ্মাতাসকলৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পৰিব? 

এই কঠোৰ নিৰ্দেশনাৰ ফলত Apple, Samsung, Vivo, Oppo, আৰু Xiaomi-ৰ দৰে গোলকীয় আৰু স্থানীয় মোবাইল নিৰ্মাতাসকলৰ বাবে জটিলতা বৃদ্ধি পাব। তেওঁলোকে নিজৰ ডিভাইচৰ অপাৰেটিং ছিষ্টেম (Operating System) আৰু ছফ্টৱেৰ নীতি সলনি কৰিবলৈ বাধ্য হ'ব।

• প্ৰথম ছেটআপত দৃশ্যমানতা: এতিয়াৰে পৰা নতুন ফোনৰ প্ৰথম ছেটআপ প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত 'সঞ্চাৰ সাথী' এপটো উপভোক্তাৰ বাবে স্পষ্টভাৱে দৃশ্যমান আৰু সহজে প্ৰৱেশযোগ্য হ'ব লাগিব।

• বৰ্তমানৰ মজুত সামগ্ৰী: যিবোৰ ফোন ইতিমধ্যেই নিৰ্মাণ কৰা হৈ বজাৰত মজুত আছে, সেইবোৰতো অ'টিএ (OTA - Over-The-Air) ছফ্টৱেৰ আপডেটৰ মাধ্যমেৰে এপটো 'পুছ' বা প্ৰেৰণ কৰাটো বাধ্যতামূলক।

• আপেলৰ প্ৰত্যাহ্বান: স্মাৰ্টফোন কোম্পানীবোৰৰ ভিতৰত, বিশেষকৈ Apple-এ নিজৰ কঠোৰ গোপনীয়তা আৰু ছফ্টৱেৰ নিৰাপত্তা নীতিৰ বাবে পূৰ্বেও চৰকাৰী এপ বাধ্যতামূলক কৰাৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে। এতিয়া তেওঁলোকেও ভাৰতীয় আইন মানি চলিবলৈ বাধ্য হ'ব।

চৰকাৰৰ দৃষ্টিকোণ: সুৰক্ষাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি

DoT-এ 'সঞ্চাৰ সাথী' এপ বাধ্যতামূলক কৰাৰ আঁৰৰ মূল কাৰণটো হৈছে দেশৰ নাগৰিকসকলক চাইবাৰ অপৰাধৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰা।

• ১. IMEI টেমাৰিং ৰোধ: এয়া হৈছে সবাতোকৈ ডাঙৰ সমস্যা। ভুৱা বা ডুপ্লিকেট IMEI নম্বৰ (International Mobile Equipment Identity) ব্যৱহাৰ কৰি চুৰি হোৱা বা ব্লেকলিষ্টেড ফোনবোৰ পুনৰ বজাৰত বিক্ৰী কৰা হয়। এই এপে IMEI-ৰ প্ৰকৃততা পৰীক্ষা কৰি চুৰি হোৱা ফোনৰ পুনৰ বিক্ৰী ৰোধ কৰিব।

• ২. চুৰি/হেৰুওৱা ফোন পুনৰুদ্ধাৰ: চৰকাৰী তথ্য অতি উল্লেখনীয়: এই এপটোৱে জানুৱাৰী মাহত আৰম্ভণি হোৱাৰ পিছত ৭ লাখৰো অধিক হেৰুওৱা বা চুৰি হোৱা ম'বাইল উদ্ধাৰত সহায় কৰিছে।

• ৩. বিশাল ছেকেণ্ড হেণ্ড বজাৰৰ নিয়ন্ত্ৰণ: ভাৰতৰ দ্বিতীয় হস্তৰ মোবাইল বজাৰ যথেষ্ট ডাঙৰ। অবৈধভাৱে বিক্ৰী হোৱা ব্লেকলিষ্টেড ফোন কিনি গ্ৰাহকে বিত্তীয় লোকচানৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগতে অপৰাধৰ অংশীদাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

DoT-এ স্পষ্টভাৱে কৈছে, "TCS Rules-এ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক IMEI নম্বৰ বহন কৰা টেলিযোগাযোগ সঁজুলিৰ নিৰ্মাতাসকলক সহায় কৰাৰ নিৰ্দেশনা দিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰে।"

ডিজিটেল অধিকাৰৰ বিতৰ্ক: এয়া কি 'স্বৈৰাচাৰী' পদক্ষেপ?

যি সময়ত চৰকাৰে নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰিব বিচাৰিছে, সেই সময়তে গোপনীয়তাৰ অধিবক্তাসকলে তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছে।

নিখিল পাহৱা, ডিজিটেল অধিকাৰ কৰ্মী আৰু MediaNama-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, এই পদক্ষেপক 'স্বৈৰাচাৰী' (dictatorial) বুলি অভিহিত কৰিছে। তেওঁৰ মূল উদ্বেগসমূহ হ'ল:

• আনইনষ্টল কৰিব নোৱাৰা এপ: "এইটোৱেই প্ৰথমবাৰ যে ভাৰতে প্ৰতিটো ডিভাইচত আনইনষ্টল কৰিব নোৱাৰা (unremovable) চৰকাৰী এপ বাধ্যতামূলক কৰিছে," তেওঁ কয়। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৰাছিয়াত এনে নীতি ইতিমধ্যে MAX Messenger-ৰ জৰিয়তে কাৰ্যকৰী হৈছে।

• গভীৰ ট্ৰেকিংৰ ভয়: 'সঞ্চাৰ সাথী' মূলত: এটা হেৰুওৱা ফোন ট্ৰেকাৰ। কিন্তু এই এপটো আঁতৰাব নোৱাৰাকৈ ইনষ্টল কৰিলে ই 'চৰকাৰী ট্ৰেকাৰ'লৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।

• পৰামৰ্শৰ অভাৱ: তেওঁলোকে অভিযোগ কৰিছে যে DoT-এ সাধাৰণ জনতা বা সংশ্লিষ্ট পক্ষৰ সৈতে কোনো গণ আলোচনা (public consultation) অবিহনে এই গুৰুত্বপূৰ্ণ আদেশটো বলৱৎ কৰিছে।

সম্পৰ্কীয় উন্নয়ন: OTT এপসমূহৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব

কেৱল মোবাইল ফোনতে নহয়, DoT-এ সমান্তৰালভাৱে WhatsApp আৰু Telegram-ৰ দৰে OTT (Over-the-Top) যোগাযোগ এপসমূহকো নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে আন এটা নিৰ্দেশনা দিছে। এই নিৰ্দেশনা অনুসৰি, ৯০ দিনৰ ভিতৰত এই এপসমূহে SIM Binding নীতি নিশ্চিত কৰিব লাগিব। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল, এপটো কেৱল সেইটো ডিভাইচত থকা পঞ্জীয়ন কৰা SIM কাৰ্ডৰ সৈতেহে সংযুক্ত হৈ থাকিব, যাৰ ফলত এটা SIM অবিহনে বেলেগ ডিভাইচত একাউণ্ট ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।

ব্যৱহাৰকাৰী হিচাপে আপুনি কি কৰিব?

এতিয়াৰে পৰা মোবাইল ক্ৰয় কৰিলে 'সঞ্চাৰ সাথী' এপটো আপোনাৰ ফোনত স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে ভৰাই থোৱা থাকিব। ইয়াৰ জৰিয়তে আপুনি:

• আপোনাৰ নামত কিমানটা ম'বাইল সংযোগ আছে, সেয়া পৰীক্ষা কৰিব পাৰিব।

• কোনো ছেকেণ্ড হেণ্ড ফোন কিনাৰ আগতে ইয়াৰ IMEI নম্বৰ ব্লেকলিষ্টেড হৈ আছেনে নাই, সেয়া পৰীক্ষা কৰি নিজকে বিত্তীয় লোকচানৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰিব।

মেটা টেগ: Sanchar Sathi App DoT Mandate,মোবাইল গোপনীয়তা ভাৰত,IMEI জালিয়াতি প্ৰতিৰোধ