LPG গেছ গ্ৰাহকসকল সাৱধান! ৩০ জুনৰ ভিতৰত নকৰিলে এই কাম, বন্ধ হ’ব পাৰে ৰাজসাহায্য আৰু সংযোগ

Image-AI

ভাৰতীয় পাছপৰ্ট নাগৰিকত্বৰ চূড়ান্ত প্ৰমাণ নহয়, কেৱল ভ্ৰমণৰ বাবেহে: MEA-ৰ বিস্ফোৰক স্পষ্টীকৰণ; ১ জুলাইৰ পৰা বৃদ্ধি পাব মাচুলো!

চমুকৈ: আপোনাৰ হাতত থকা পাছপৰ্টখন সঁচাকৈয়ে আপোনাৰ নাগৰিকত্বৰ প্ৰমাণনে? বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ শেহতীয়া বিস্ফোৰক স্পষ্টীকৰণ আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ পিছত এতিয়া সমগ্ৰ দেশতে হাহাকাৰ লাগিছে। ইয়াৰ মাজতে ১ জুলাইৰ পৰা কাৰ্যকৰী হ’ব এক নতুন মাচুল!



আপোনাৰ হাতত থকা ভাৰতীয় পাছপৰ্টখনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আপুনি নিজকে দেশৰ আইনী নাগৰিক বুলি দাবী কৰিব পাৰিবনে? বৰ্তমান সময়ত এই প্ৰশ্নটোৱে সমগ্ৰ দেশতে ব্যাপক চৰ্চা লাভ কৰিছে। কেন্দ্ৰীয় বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে (MEA) এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিবৃতিত স্পষ্ট কৰি দিছে যে ভাৰতীয় পাছপৰ্ট হৈছে কেৱল এখন "ভ্ৰমণৰ দস্তাবেজ" (Travel Document), ইয়াক কোনো কাৰণতে "নাগৰিকত্বৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণপত্ৰ" (Conclusive Proof of Citizenship) বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।

আনহাতে, সাধাৰণ জনতাৰ বাবে আন এটা ডাঙৰ খবৰ এই যে অহা ১ জুলাই, ২০২৬-ৰ পৰা নতুন পাছপৰ্ট আবেদন কৰাৰ চৰকাৰী মাচুলো বুজন পৰিমাণে বৃদ্ধি পাব। আহক এই সমগ্ৰ আইনী মেৰপাক আৰু নতুন নিয়মসমূহ সহজ ভাষাত বুজি লওঁ।

বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে (MEA) কিয় ক’লে এই কথা?

দেশৰ ১৬ খনকৈ ৰাজ্যত বৰ্তমান ভোটাৰ তালিকাৰ বিশেষ নিখুট সংশোধন (Special Intensive Revision - SIR) প্ৰক্ৰিয়া চলি আছে। এই সময়ছোৱাতে বহু লোকে ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা নাম বাদ পৰাৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ পাছপৰ্টক নাগৰিকত্বৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিবনে বুলি প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছিল।

ইয়াৰ উত্তৰত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ জ্যেঠ বিষয়াজনে ২৪ জুনত স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে তাত্ত্বিক আৰু আইনীভাৱে পাছপৰ্ট আৰু নাগৰিকত্বৰ মাজত এটা ডাঙৰ পাৰ্থক্য আছে। চৰকাৰৰ 'পাছপৰ্ট মেনুৱেল' অনুসৰি, পাছপৰ্টে পাছপৰ্ট থকাজনৰ  ৰাষ্ট্ৰীয়তা (Nationality) সূচায় যদিও আইনী বিবাদৰ সময়ত ইয়াক নাগৰিকত্বৰ একক বা চূড়ান্ত দলিল হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰি।

পাছপৰ্ট আইনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ আইনী দিশসমূহ

• পাছপৰ্ট আইনৰ ধাৰা ৫: এই ধাৰাৰ অধীনত প্ৰয়োজনীয় অনুসন্ধানৰ অন্ততহে কৰ্তৃপক্ষই কেৱল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰমণৰ উদ্দেশ্যে পাছপৰ্ট জাৰি কৰে।

• বিশেষ ব্যতিক্ৰম (ধাৰা ২০): পাছপৰ্ট আইনৰ ২০ নম্বৰ ধাৰা অনুসৰি, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে জনস্বাৰ্থৰ খাতিৰত ভাৰতৰ নাগৰিক নোহোৱা এজন বিদেশী বা ৰাষ্ট্ৰহীন ব্যক্তিকো পাছপৰ্ট বা ভ্ৰমণ দস্তাবেজ প্ৰদান কৰিব পাৰে।

উদাহৰণস্বৰূপে: ২০২৩ চনত মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ে 'হৰিনা বনাম আঞ্চলিক পাছপৰ্ট বিষয়া' গোচৰত এগৰাকী আইনীভাৱে ৰাষ্ট্ৰহীন শ্ৰীলংকান শৰণাৰ্থীৰ কন্যাক এই বিশেষ ধাৰাৰ অধীনত পাছপৰ্ট আবেদনৰ অনুমতি দিছিল। যিহেতু অনা-নাগৰিককো পাছপৰ্ট দিব পাৰি, গতিকে কেৱল পাছপৰ্ট থকাটোৱেই আপোনাৰ নাগৰিকত্বৰ শেষ প্ৰমাণ হ'ব নোৱাৰে।

আধাৰ কাৰ্ড আৰু ভোটাৰ তালিকাৰ আইনী স্থিতি কি?

বিগত সময়ছোৱাত নিৰ্বাচন আয়োগে নাগৰিকত্বৰ প্ৰমাণ হিচাপে যি ১১ খন দস্তাবেজ গ্ৰহণ কৰিছিল, তাত পাছপৰ্টো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। উত্তৰ প্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যত ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা নাম কৰ্তন হোৱা লোকৰ সত্যপনৰ বাবে ইয়াৰ ব্যৱহাৰো হৈছিল। কিন্তু শেহতীয়া আইনী ৰায়দানে এইবোৰ  সকলো সলনি কৰি দিছে:

• উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ডাঙৰ ৰায় (২৭ মে’, ২০২৬): দেশৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ে স্পষ্টকৈ জনাই দিছে যে আধাৰ কাৰ্ড (Aadhaar Card) নাগৰিকত্বৰ প্ৰমাণ নহয়। ইয়াক কেৱল এজন ব্যক্তিৰ পৰিচয় (Identity) সাব্যস্ত কৰাৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

• ভোটাৰ তালিকাৰ প্ৰাসংগিকতা: ১৯৯৫ চনৰ 'লাল বাবু হুছেইন' গোচৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কৈছিল যে ভোটাৰ তালিকাত নাম থকা লোকসকলক নাগৰিক বুলি ধৰি লোৱা হয়। কিন্তু বৰ্তমানৰ 'SIR' ৰায়দানত ন্যায়ালয়ে পুনৰ স্পষ্ট কৰে যে নিৰ্বাচন আয়োগৰ কাম কেৱল ভোটাৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাটোহে, তেওঁলোকে কাৰো নাগৰিকত্বৰ বিবাদ নিষ্পত্তি কৰিব নোৱাৰে।

১ জুলাই, ২০২৬-ৰ পৰা নতুন পাছপৰ্ট মাচুলৰ তালিকা

যদি আপুনি নতুন পাছপৰ্ট বনাব খুজিছে বা নবীকৰণ (Renewal) কৰিব খুজিছে, তেন্তে ১ জুলাইৰ পৰা আপুনি বৰ্ধিত হাৰত মাচুল পৰিশোধ কৰিব লাগিব:

ভাৰতীয় পাছপৰ্টৰ নতুন মাচুলৰ তালিকা (২০২৬)

আবেদনৰ প্ৰকাৰ (Passport Type)	পুৰণি মাচুল (₹)	নতুন বৰ্ধিত মাচুল (₹)
সাধাৰণ আবেদন (Normal Category)	১,৫০০	২,৫০০
টতকাল আবেদন (Tatkaal Category)	৩,৫০০	৫,০০০

ভাৰতত নাগৰিকত্ব কেনেকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়?

মন কৰিবলগীয়া যে ভাৰতত কোনো একক 'সাৰ্বজনীন নাগৰিকত্ব কাৰ্ড' বা দস্তাবেজ নাই। ১৯৫৫ চনৰ নাগৰিকত্ব আইন অনুসৰি মূলতঃ চাৰিটা উপায়েৰে ভাৰতীয় নাগৰিকত্ব লাভ কৰিব পাৰি:

• জন্মসূত্ৰে (By Birth): ২৬ জানুৱাৰী, ১৯৫০ ৰ পৰা ১ জুলাই, ১৯৮৭ ৰ ভিতৰত ভাৰতত জন্ম গ্ৰহণ কৰা যিকোনো ব্যক্তিয়েই জন্মসূত্ৰে নাগৰিক। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৮৬ আৰু ২০০৩ চনৰ সংশোধনীৰ জৰিয়তে এই নিয়ম কঠোৰ কৰা হয়। বৰ্তমান (৩ ডিচেম্বৰ, ২০০৪ ৰ পিছত) জন্ম হ’লে পিতৃ-মাতৃৰ এজন ভাৰতীয় নাগৰিক হোৱাৰ লগতে আনজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী হ’ব নোৱাৰিব।

• বংশসূত্ৰে (By Descent): ভাৰতৰ বাহিৰত জন্ম হ’লেও পিতৃ বা মাতৃ ভাৰতীয় হ’লে নিৰ্দিষ্ট নিয়মৰ আধাৰত নাগৰিকত্ব লাভ কৰিব পাৰি।

• পঞ্জীয়ন (By Registration) আৰু দেশীয়কৰণ (By Naturalisation): বিদেশী নাগৰিক বা ভাৰতীয় মূলৰ লোকে নিৰ্দিষ্ট চৰ্ত আৰু ১২ বছৰ বসবাস কৰাৰ পিছত আবেদন কৰিব পাৰে। ২০১৯ চনৰ নাগৰিকত্ব সংশোধনী আইন (CAA)-এ নিৰ্দিষ্ট প্ৰতিৱেশী দেশৰ অনা-মুছলিম সংখ্যালঘুসকলৰ বাবে এই সময়সীমা হ্ৰাস কৰিছে।

মন কৰিবলগীয়া কথা: ভাৰতীয় সংবিধানে কোনো ধৰণৰ দ্বৈত নাগৰিকত্ব (Dual Citizenship) সমৰ্থন নকৰে।

সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন

প্ৰশ্ন ১: ভাৰতীয় পাছপৰ্ট এখন নাগৰিকত্বৰ আইনী প্ৰমাণপত্ৰ নহয় নেকি?

উত্তৰ: নহয়, বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ (MEA) শেহতীয়া স্পষ্টীকৰণ অনুসৰি পাছপৰ্ট হৈছে কেৱল এখন ভ্ৰমণৰ দস্তাবেজ (Travel Document)। ই ৰাষ্ট্ৰীয়তাৰ শক্তিশালী প্ৰমাণ হ’লেও আইনী বিবাদৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক নাগৰিকত্বৰ চূড়ান্ত বা নিৰ্ণায়ক দলিল হিচাপে গণ্য কৰা নহয়।

প্ৰশ্ন ২: উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মতে আধাৰ কাৰ্ডেৰে নাগৰিকত্ব প্ৰমাণ হ’বনে?

উত্তৰ: ২০২৬ চনৰ ২৭ মে'ৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায় অনুসৰি আধাৰ কাৰ্ড কেৱল এজন ব্যক্তিৰ পৰিচয় আৰু ঠিকনাৰ প্ৰমাণহে, ই নাগৰিকত্বৰ কোনো ধৰণৰ প্ৰমাণ নহয়।

প্ৰশ্ন ৩: ২০২৬ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা পাছপৰ্টৰ খৰচ কিমান বাঢ়িব?

উত্তৰ: ১ জুলাইৰ পৰা নিয়মীয়া পাছপৰ্ট আবেদনৰ মাচুল ১,৫০০ টকাৰ পৰা বৃদ্ধি পাই ২,৫০০ টকা হ’ব আৰু জৰুৰীকালীন অৰ্থাৎ টাতকাল পাছপৰ্টৰ মাচুল ৩,৫০০ টকাৰ পৰা ৫,০০০ টকা হ’ব।

প্ৰশ্ন ৪: যদি পাছপৰ্ট চূড়ান্ত প্ৰমাণ নহয়, তেন্তে সাধাৰণ ভাৰতীয়ই নাগৰিকত্ব কেনেকৈ প্ৰমাণ কৰিব?

উত্তৰ: ভাৰতত কোনো একক নাগৰিকত্ব প্ৰমাণপত্ৰ নাই (যিসকলে পঞ্জীয়ন বা দেশীয়কৰণৰ জৰিয়তে নাগৰিকত্ব পাইছে তেওঁলোকৰ বাহিৰে)। সাধাৰণতে জন্মৰ স্থান, জন্মৰ তাৰিখ, বংশাৱলী আৰু পিতৃ-মাতৃৰ আইনী দস্তাবেজৰ এক শৃংখলাৰ (Series of Documents) জৰিয়তেহে নাগৰিকত্ব প্ৰমাণ কৰা হয়।

#IndianPassportRules#MEAIndiaUpdate#PassportFeeHike2026#CitizenshipLaw